1. Xuất thân, Gia đình & Cơ duyên đến với đam mê
Nhà báo, MC Lại Văn Sâm sinh ngày 10 tháng 6 năm 1957 tại Phú Thọ. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình công chức giàu truyền thống hiếu học, từ nhỏ ông đã nổi tiếng là một cậu bé thông minh, am hiểu nhiều lĩnh vực và đặc biệt yêu thích ngôn ngữ, văn học. Sự kết hợp giữa nét điềm tĩnh, chỉn chu của người miền Bắc và vốn hiểu biết sâu rộng đã tạo nên nền tảng nhân cách vững chắc cho người dẫn chương trình huyền thoại sau này.
Năm 1975, sau khi hoàn thành chương trình học phổ thông, Lại Văn Sâm lên đường sang Liên Xô (cũ) du học tại Đại học Tổng hợp Tashkent. Tại đây, ông theo học chuyên ngành Ngôn ngữ Hindi – một hướng đi khá đặc biệt lúc bấy giờ. Thời gian 12 năm sống, học tập và nghiên cứu tại đất nước xứ sở bạch dương không chỉ giúp ông rèn luyện tư duy sắc bén, sự bao quát tri thức mà còn mang đến cho ông cái nhìn rộng mở về nền văn hóa, nghệ thuật thế giới. Nước Nga cũng là nơi chứng kiến những bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông, từ chuyện tình yêu lãng mạn cho đến ước mơ cống hiến cho công việc truyền thông.
Ít ai biết rằng, cơ duyên đến với ngành truyền hình của Lại Văn Sâm hoàn toàn không nằm trong định hướng ban đầu. Sau khi về nước vào năm 1987, việc tìm kiếm một công việc phù hợp với chuyên ngành tiếng Hindi gặp rất nhiều trở ngại. Trong khoảng thời gian khó khăn ấy, ông phải phụ giúp gia đình mẹ vợ bán hàng ở chợ Đồng Xuân (Hà Nội) để trang trải cuộc sống. Chính những ngày tháng bươn chước trải nghiệm thực tế đời sống bình dân đã trui rèn cho ông sự thấu hiểu tâm lý công chúng, khả năng quan sát tinh tế và lối trò chuyện bình dị, hóm hỉnh. Sự dấn thân vào Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) sau đó như một định mệnh – nơi biến một phiên dịch viên trở thành người dẫn chương trình quốc dân xuất sắc bậc nhất lịch sử truyền hình Việt.
2. Chặng đường Khởi đầu & Những bước đi chập chững đầu tiên
Năm 1987, Lại Văn Sâm thử sức tại Đài Truyền hình Việt Nam với vai trò là một cộng tác viên biên dịch các chương trình thể thao từ tiếng Nga sang tiếng Việt. Sự tỉ mỉ, ам hiểu sâu sắc về thể thao cùng chất giọng truyền cảm, ấm áp đã giúp ông nhanh chóng gây chú ý với lãnh đạo đài. Tuy nhiên, chặng đường gian gian ban đầu không hề trải đầy hoa hồng. Thời điểm đó, truyền hình Việt Nam vẫn còn rất sơ khai, thiếu thốn đủ đường về trang thiết bị kĩ thuật lẫn mô hình sản xuất.
Năm 1988, ông chính thức làm tường thuật viên cho các trận đấu bóng đá thuộc Giải vô địch bóng đá châu Âu (Euro 1988). Phong cách bình luận phóng khoáng, tự nhiên, đậm chất tri thức nhưng cũng đầy ngẫu hứng của Lại Văn Sâm đã thổi một luồng sinh khí mới vào mảng tường thuật thể thao vốn còn khô cứng thời bấy giờ. Người hâm mộ túc cầu giáo cả nước thời điểm ấy bắt đầu ghi nhớ cái tên Lại Văn Sâm như một người truyền lửa tuyệt vời qua màn ảnh nhỏ.
Sau những dấu ấn đầu tiên với thể thao, Lại Văn Sâm chuyển sang biên soạn và dẫn dắt các chương trình ca nhạc, văn hóa. Đến đầu những năm 1990, ông được giao trọng trách nghiên cứu và phát triển các format chương trình giải trí dành cho giới trẻ. Đây chính là bước đệm quan trọng để ông đặt những viên gạch đầu tiên cho sự ra đời của kênh Truyền hình Giải trí VTV3 – nơi nâng tầm tên tuổi Lại Văn Sâm lên đỉnh cao sự nghiệp.
3. Hành trình Sự nghiệp Đỉnh cao & Các dấu ấn vang dội
3.1. Những bứt phá ngoạn mục và cột mốc nổi tiếng
Năm 1996 đánh dấu cột mốc lịch sử đối với cá nhân Lại Văn Sâm cũng như Truyền hình Việt Nam khi kênh VTV3 chính thức được thành lập. Lại Văn Sâm là một trong những nhân sự nòng cốt, đặt nền móng cho định hình phong cách, tư duy làm truyền hình giải trí hiện đại. Với vai trò là người quản lý lẫn biên tập viên chủ chốt, ông đã mang đến hàng loạt chương trình trò chơi truyền hình (game show) ăn khách, làm thay đổi hoàn toàn thói quen giải trí của khán giả Việt Nam mỗi tối cuối tuần.
Chương trình “SV96” (và sau đó là SV97, SV2000) do Lại Văn Sâm làm MC kiêm đạo diễn đã tạo nên một cơn sốt bùng nổ trong cộng đồng sinh viên và thanh niên toàn quốc. Với sự dí dỏm, thông minh, khả năng ứng biến linh hoạt và sự gần gũi, ông đã biến cuộc thi tri thức của sinh viên thành một ngày hội văn hóa sinh động. Khẩu hiệu và lối dẫn duyên dáng của ông trở thành biểu tượng thanh xuân của biết bao thế hệ học sinh, sinh viên thập niên 1990.
Tiếp nối thành công của SV, Lại Văn Sâm liên tục ghi dấu ấn sâu sắc qua hàng loạt chương trình ăn khách khác như “Trò chơi liên tỉnh”, “Đấu trí”, “Chiếc nón kỳ diệu”, “Hãy chọn giá đúng”, và đặc biệt nhất là “Ai là triệu phú”. Ra mắt từ năm 2005, “Ai là triệu phú” gắn liền với hình ảnh Lại Văn Sâm trong suốt 12 năm liên tục. Giọng nói trầm ấm, phong thái lịch lãm, những câu hỏi tu từ đầy tính gợi mở cùng khả năng tạo tâm lý hồi hộp đỉnh cao của ông đã trở thành chuẩn mực không thể thay thế cho trò chơi truyền hình này.
3.2. Các tác phẩm, dự án, giải thưởng & thành tích để đời
Trong hơn 30 năm cống hiến cho ngành truyền hình, Nhà báo Lại Văn Sâm đã đảm nhiệm qua nhiều vị trí quản lý quan trọng: Trưởng phòng Trò chơi và Văn nghệ Giải trí, Phó Trưởng Ban Truyền thông, và sau đó là Trưởng Ban Sản xuất các chương trình Giải trí (VTV3) cho đến khi ông chính thức nghỉ hưu vào giữa năm 2017. Ông không chỉ là một MC tài năng trên sân khấu mà còn là nhà quản lý, nhà sản xuất mát tay, người đào tạo và dìu dắt biết bao thế hệ BTV, MC trẻ tài năng của VTV như Tạ Bích Loan, Diễm Quỳnh, Anh Tuấn, Long Vũ, Quang Minh, Đức Bảo…
Bên cạnh các game show giải trí truyền thống, Lại Văn Sâm còn là gương mặt được tin tưởng tuyệt đối để dẫn dắt các sự kiện văn hóa, chính trị – xã hội quy mô quốc gia như các lễ trao giải thưởng lớn, cuộc thi Hoa hậu Việt Nam, các chương trình giao lưu nghệ thuật trực tiếp cầu truyền hình… Sức ảnh hưởng và uy tín chuyên môn của ông đã mang lại hàng loạt giải thưởng cá nhân danh giá như: BTV/MC được yêu thích nhất qua nhiều năm của VTV Awards, Giải thưởng Ấn tượng VTV, cùng nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam.
Sau khi chính thức nhận quyết định nghỉ hưu năm 2017, tưởng chừng Lại Văn Sâm sẽ lui về ở ẩn, nhưng ông lại tiếp tục bùng nổ với vai trò MC tự do. Ông nhận lời dẫn dắt các chương trình truyền hình thực tế vô cùng thành công như “Ký ức vui vẻ”, “Siêu trí tuệ Việt Nam”, “Mặt trời bé con”… Việc một người dẫn chương trình U60, U70 vẫn giữ nguyên độ hot, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cả khán giả trẻ lẫn lớn tuổi là điều vô cùng hiếm hoi trong showbiz Việt.
4. Cuộc sống Đời tư, Tình cảm & Các mối quan hệ
Dù là một ngôi sao truyền hình thuộc hàng top đầu, Lại Văn Sâm lại là người vô cùng kín tiếng trong chuyện đời tư. Ông luôn giữ cho gia đình một khoảng không gian yên bình, tránh xa những ồn ào, thị phi của làng giải trí. Bà xã của ông tên Hường, là một người phụ nữ dịu dàng, chu đáo và là hậu phương cực kỳ vững chắc. Hai người quen nhau và gắn bó từ những năm tháng cùng du học tại Liên Xô. Ông từng chia sẻ, người phụ nữ ấy đã cùng ông trải qua những ngày tháng gian khó nhất, từ thời bán hàng ở chợ Đồng Xuân cho đến khi ông gặt hái đỉnh cao danh vọng.
Con trai duy nhất của ông là Lại Bắc Hải Đăng – một gương mặt cũng rất quen thuộc với khán giả VTV. Hải Đăng nối nghiệp cha, trở thành đạo diễn, biên tập viên truyền hình tài năng và hiện cũng giữ vị trí quản lý tại VTV. Mối quan hệ giữa hai cha con vừa là tình thân ruột thịt, vừa là đồng nghiệp kính trọng lẫn nhau. Trong công việc, Lại Văn Sâm cực kỳ nghiêm khắc với con trai, tuyệt đối không có sự ưu ái hay nâng đỡ nâng bước cảm tính, chính điều này đã giúp Lại Bắc Hải Đăng tự khẳng định bản thân bằng chính thực lực.
Ở đời thường, Lại Văn Sâm có phong cách sống vô cùng giản dị, mộc mạc. Ông có niềm đam mê mãnh liệt với bóng đá, đặc biệt là CLB Liverpool và đội tuyển Anh. Những lúc rảnh rỗi, ông thích dành thời gian quây quần bên cháu nội, chăm sóc cây cảnh, đọc sách và theo dõi các trận đấu bóng đá đỉnh cao. Sự chân thành, thẳng thắn và tính cách hóm hỉnh ngoài đời thực giúp ông luôn nhận được sự kính trọng sâu sắc từ bạn bè, đồng nghiệp và các thế hệ đàn em trong nghề.
5. Những góc khuất, Thị phi / Ồn ào & Cách đối diện dư luận
Sự nghiệp rực rỡ là thế nhưng Lại Văn Sâm cũng từng trải qua không ít sự cố nghề nghiệp và thị phi truyền thông bủa vằn. Cột mốc ồn ào nhất phải kể đến sự cố dịch thuật tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội (VDIFF) năm 2010. Khi dịch lời phát biểu của nam diễn viên Hollywood Ngô Thanh Vân và ngôi sao quốc tế Nhậm Đạt Hoa, ông đã có phần dịch ứng biến không sát với nguyên bản tiếng Anh, dẫn đến nhiều tranh cãi nảy lửa trên mạng xã hội và báo chí thời điểm đó.
Đối diện với sóng gió này, Lại Văn Sâm chọn cách ứng xử vô cùng văn minh và bản lĩnh. Ông thẳng thắn thừa nhận sơ suất của mình, không quanh co đổ lỗi cho hoàn cảnh hay áp lực sân khấu trực tiếp. Sự cầu thị, điềm tĩnh và thái độ làm việc nghiêm túc sau đó đã giúp ông nhanh chóng lấy lại niềm tin trọn vẹn từ phía công chúng.
Bên cạnh sự cố chuyên môn, MC Lại Văn Sâm còn là “nạn nhân” thường xuyên của những tin đồn nhảm nhí trên mạng xã hội. Không ít lần, các trang mạng giật gân, độc hại tung tin đồn vô căn cứ về việc ông “bị bệnh nặng”, thậm chí là “qua đời” để câu view. Trước những tin đồn thất thiệt ấy, ông thường chọn giải pháp giữ im lặng hoặc đáp trả bằng sự hài hước, dí dỏm. Ông từng tếu táo chia sẻ rằng bản thân đã quen với những tin đồn “từ trên trời rơi xuống” và cảm thấy may mắn vì khán giả chân chính luôn biết cách chắt lọc thông tin.
6. Phong cách cá nhân, Hoạt động hiện tại & Định hướng tương lai
Phong cách dẫn chương trình của Lại Văn Sâm được đánh giá là “chuẩn mực nhưng không xơ cứng, hài hước nhưng vô cùng trí tuệ”. Ông có khả năng kiểm soát sân khấu tuyệt vời, đọc vị tâm lý người chơi và khán giả cực kỳ nhanh nhạy. Khác với lối dẫn theo kịch bản có sẵn, Lại Văn Sâm luôn biết cách tạo ra những khoảng nghỉ, những câu hỏi ngẫu hứng đầy đắt giá, giúp chương trình trở nên tự nhiên, sống động và giàu cảm xúc.
Sau khi chính thức dừng công việc quản lý tại VTV, ông mở rộng không gian tương tác với người hâm mộ khi lần đầu tiên lập tài khoản Facebook cá nhân. Trang cá nhân của ông nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Tại đây, ông thường xuyên chia sẻ những góc nhìn hài hước về cuộc sống, niềm vui bóng đá, những kỷ niệm nghề nghiệp và khoảnh khắc đầm ấm bên gia đình. Sự xích lại gần hơn với khán giả trên không gian số giúp hình ảnh nhà báo U70 trở nên vô cùng trẻ trung, gần gũi.
Hiện tại, ở độ tuổi thất thập, Lại Văn Sâm chọn cho mình một nhịp sống thong dong hơn. Ông hạn chế nhận lời tham gia các chương trình dài hơi để dành nhiều thời gian hơn cho gia đình và sức khỏe. Dẫu vậy, mỗi lần xuất hiện trong các sự kiện đặc biệt hay các chương trình mang tính biểu tượng, cái tên Lại Văn Sâm vẫn luôn là bảo chứng vàng cho chất lượng và sức hút truyền thông.
7. Tình cảm của người hâm mộ & Sức hút với công chúng
Hiếm có một nghệ sĩ hay nhà báo nào tại Việt Nam lại nhận được tình cảm mến yêu đông đảo và bền bỉ từ mọi tầng lớp khán giả như Lại Văn Sâm. Đối với thế hệ 7x, 8x, ông là người bạn đồng hành qua những năm tháng tuổi trẻ sôi nổi với “SV96”, “Chiếc nón kỳ diệu”. Đối với thế hệ 9x, 10x, ông là người thầy, người bác trí tuệ, hóm hỉnh trong “Ai là triệu phú”, “Siêu trí tuệ Việt Nam”.
Sức hút của Lại Văn Sâm không đến từ những scandal tạo scandal, những chiêu trò truyền thông hay vẻ ngoài hào nhoáng. Đó là sức hút của tri thức, của sự chân thành, sự tử tế và một niềm đam mê cháy bỏng dành cho nghề truyền hình. Khán giả yêu mến ông bởi sự tôn trọng tuyệt đối mà ông dành cho người chơi, cho đồng nghiệp và cho chính khán giả theo dõi qua màn ảnh nhỏ.
Lại Văn Sâm đã vượt qua giới hạn của một biên tập viên, một người dẫn chương trình thông thường để trở thành một biểu tượng văn hóa đại chúng, một nét ký ức đẹp đẽ gắn liền với đời sống tinh thần của hàng triệu gia đình Việt Nam suốt nhiều thập kỷ qua.
8. Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Lại Văn Sâm
MC Lại Văn Sâm sinh năm bao nhiêu? Quê ở đâu?
MC Lại Văn Sâm sinh ngày 10 tháng 6 năm 1957. Quê gốc của ông ở Phú Thọ, Việt Nam.
Lại Văn Sâm từng học ngành gì và ở đâu?
Ông từng du học 12 năm tại Liên Xô (cũ) và tốt nghiệp chuyên ngành Ngôn ngữ Hindi tại Đại học Tổng hợp Tashkent.
Con trai của MC Lại Văn Sâm là ai?
Con trai duy nhất của ông là Lại Bắc Hải Đăng, hiện là đạo diễn, BTV và nhà quản lý truyền hình quen thuộc tại Đài Truyền hình Việt Nam (VTV).
Lại Văn Sâm đã nghỉ hưu chưa?
Ông chính thức nhận quyết định nghỉ hưu tại VTV3 từ ngày 1 tháng 7 năm 2017. Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tham gia dẫn dắt một số chương trình truyền hình thực tế với vai trò MC tự do.
Chương trình làm nên tên tuổi lớn nhất của MC Lại Văn Sâm là gì?
Những chương trình gắn liền với tên tuổi ông gồm có chuỗi chương trình SV (SV96, SV97, SV2000), Ai là triệu phú (gắn bó 12 năm), Trò chơi liên tỉnh, Ký ức vui vẻ và Siêu trí tuệ Việt Nam.
